Van'ın Gevaş ilçesine bağlı Altınsaç Köyü'nün 5 km kuzeybatısında, Van Gölü'ne ve Varis Körfezi'ne hâkim Beleko Dağı'nın kuzeydoğu yamacındaki bir taraçada yer alan Aziz Thomas (St. Thomas) Manastırı, havarilerden Aziz Thomas'a ait kutsal röliklerin (kalıntıların) korunması amacıyla Ardzruni Hanedanı döneminde (X.-XI. yüzyıl) kurulmuş önemli bir dinsel merkezdir. Yapım tarihini doğrudan belgeleyen bir kitabe bulunmasa da plan ve mimari özellikleri X.-XI. yüzyılları işaret etmekte; XIII. ve XV. yüzyıllara (1457, 1471, 1477) ait el yazmaları da yapının bu tarihlerden önceki varlığını doğrulamaktadır.
Tarihsel süreçte çeşitli imar evrelerinden geçen kompleksin kubbesi 1581 yılında Başrahip Kirakos tarafından yenilenmiş; 1671 yılında ise Akdamar Katogikosu Philippe'in desteği ve Vardapet Thomas'ın (sonraki I. Thomas) girişimleriyle çevre duvarları onarılarak kilisenin batısına bir jamatun (son cemaat mekânı) eklenmiştir. Son olarak 1801 yılında Piskopos Hovhannes tarafından tamir ettirilen manastırdan günümüze ek binalar ve mezarlık ulaşamamış, ancak kilise ve ona bitişik jamatun büyük ölçüde sağlam kalmıştır.
Doğu kesiminde dışa taşıntısı olmayan içten yarım daire apsisi, son derece kalın tutulmuş taşıyıcı duvarları ve yüksek kasnaklı, piramidal külahla örtülü merkezî kubbesiyle dikkat çeken yapı, Van Gölü çevresindeki Orta Çağ Ermeni dinsel mimarisinin ve havari kültürünün özgün örneklerinden biridir.
