Kale · #66
Satleli Kalesi
Şavşat, Artvin, Türkiye
0:00 / 0:00
1x
Dönem
9-10. Yüzyıl
Mimari Tarzı
Gürcü Mimarisi
Kültür
Gürcü
Durum
Kısmen Ayakta
İl / İlçe
Artvin / Şavşat, Söğütlü Mahallesi
Koordinatlar
41.8652°N, 42.6044°E

Gürcüce kaynaklarda Satle olarak geçen yerleşim, tarihsel Şavşeti bölgesinin önemli merkezlerinden biridir; günümüzde Artvin ilinin Şavşat ilçesi sınırlarında yer almakta olup bugünkü adı Söğütlü'dür. Kaynaklarda Satleli olarak da anılan yer adı, Türkçede Satlel biçiminde kullanılmaktadır. Satle Kalesi adını taşıyan tahkimat, günümüzde daha yaygın biçimde Şavşat Kalesi olarak bilinmektedir.

Satle'nin eski bir yerleşim olduğu, köy sınırları içinde tespit edilen ve 9-10. yüzyıllara tarihlenen kale ile kilise kalıntılarından açıkça anlaşılmaktadır. Tao-Klarceti bölgesinin bir parçası olan Satle, 1080 yılında Büyük Selçuklular tarafından ele geçirilmiş, 16. yüzyılda ise Osmanlı hâkimiyetine girerek Çıldır Eyaleti'ne bağlanmıştır; 16. ve 17. yüzyıllarda Şavşat sancağına tâbi bir köy statüsünde varlığını sürdürmüştür. Yerleşimde 9-10. yüzyıllara tarihlenen iki kilise ile kale kalıntıları tespit edilmiş olup bu kiliselerden biri doğrudan kale alanı içinde yer almaktadır.

Satleli Kalesi, eşkenar dörtgene yakın bir plana sahip olup yaklaşık diyagonal olarak 82×68 metre ölçülerindedir; özellikle doğu ve batı sur duvarları günümüze görece sağlam ulaşmıştır. Kale içerisinde tek nefli bir kiliseye ait apsis ile kuzey duvarı günümüze kadar korunabilmiştir. 2015 yılında yürütülen arkeolojik kazılar sırasında, kale içindeki yapı kalıntılarından birine ait duvar üzerinde Gürcüce bir yazıt ortaya çıkarılmış, ancak bu yazıt henüz bilimsel olarak yayımlanmamıştır.

Kaynaklar

Batonishvili Vakhushti, Aghc'era Samepos'a Sakartvelosa, Kartlis Tskhovreba, T'ekst'i Dadgenili Qvela Dziritadi Khelnats'er'is Mikhedvit S. Q'aukhchishvilis Mier, C. IV Tbilisi 1973.

Artvinli, Taner. Artvin Yer Adları Sözlüğü. İstanbul, Chiviyazıları Yayınevi, 2013.

Aytekin, Osman. Ortaçağdan Osmanlı Dönemi Sonuna Kadar Artvin'deki Mimari Eserler, Kültür Bakanlığı Yayınları, Ankara 1999.

Edwards R.W., The Fortifications of Artvin: A Second Preliminary Report on the Marchland of Nordeast Turkey, DOP, 40, 1986.

Gugunava, A., Mogzauroba istoriul samkhret Sakartveloshi, Tbilisi 1996.

Khoshtaria, D., Satles Eklesia, zhurn. "Dzeglis Megobari", No. 2 (101), 1998.

Khoshtaria, D., Shatberdis (Eni-Rabatis) Eklesia Da Klarjetis Arkitekturis Mkh'at'vruli-İstoriuli Problemebi, Disertatsia, Tbilisi 2004.

Köroğlu, Kemalettin. "1996 Yılı Artvin-Ardahan İlleri Yüzey Araştırması", XIV. Araştırma Sonuçları Toplantısı, Ankara 1998.

Kudava, Buba ed. Tao Klarjeti - Historical and Cultural Essays. Artanuji, 2018.

Mamuladze, Shota. "Fortification Buildings in Shavsheti (Satleli Fortress)", Caucasus Journal of Social Sciences 4/1 (2011), 199-216.

Mtavrvishvili, T., 1878 Ts'. Lashkrobis Ambebi, Gaz. "Droeba", No. 235, 1881.

Q'azbegi, G., Sami tve Turketis Sakartveloshi, Batumi 1995.

Tao-Klarjetis Dzeglebis 2015 Ts'lis Sakvlevi Ekspeditsiebis Angarishebi, K'avk'asiis Universitetis Gamomtsemloba, Tbilisi 2016.

Yıldırım, Sefa. "Artvin İli Şavşat ve Ardanuç İlçelerinde Yer Alan Bazı Önemli Kaleler", Uluslararası Karadeniz İncelemeleri Dergisi, 19-35.

Zurabishvili, L. [Gamoq'veqnebul Psevdonimit Levani], Samahmadiano Sakartvelo, gaz. "Sakhalkho Sakme", 4 marti, No. 186, 1918.