Ardahan ili Çıldır ilçesine bağlı Yıldırımtepe Köyü'nün yaklaşık 1,5 km kuzeydoğusunda, Karaçay ile Kura nehirlerinin birleştiği derin bir vadide ve Karaçay'ın üç tarafını çevrelediği son derece sarp, kayalık bir yarımada üzerinde yer alan Şeytan Kalesi, bölgenin en stratejik konumlu askerî yapılarından biridir. Tarihî kaynaklarda ve halk arasında Kal'a-ı Şeytan, İblis Hisarı veya İblis Kale gibi adlarla anılan yapı, Gürcüce kaynaklarda da birebir aynı anlama gelen Kacis Tsikhe (ქაჯის ციხე) adıyla kaydedilmiştir. Kalenin bu dikkat çekici ismi alması, 1064 yılında Sultan Alparslan'ın bölgeyi fethi sonrasında yaşanan nüfus hareketleriyle ilişkilendirilmektedir. Yanan Çıldır-Akçakale kentinden ayrılarak kalenin çevresine yerleşen ve Eski Türkçe'de "şeytan veya kötü ruh" anlamına gelen Albız topluluğunun, bu yeni yerleşim sahasına kendi adlarını vermesiyle adlandırmanın zamanla "Şeytan Kalesi" biçiminde yerleştiği kabul edilmektedir. Selçuklu ve 16. yüzyıl Osmanlı kayıtlarında bu isimlerle anılan kale, günümüzde konumu dolayısıyla Çıldır Kalesi olarak da bilinmektedir.
Kalenin ilk olarak ne zaman inşa edildiğine dair kesin ve doğrudan bir kitabe bulunmamakla birlikte, arkeolojik ve tarihî değerlendirmeler yerleşimin kökenini Urartu öncesi dönemlere kadar götürmektedir. Bölgenin stratejik önemi doğrultusunda, Urartu Kralı Menua (MÖ 815-710) döneminde Çıldır kent beyliğini ve çevredeki askerî/ticari hatları korumak amacıyla alanın ilk kez kapsamlı bir biçimde tahkim edildiği düşünülmektedir. Bu tarihten itibaren bölgede hâkimiyet kuran Med, Pers, Roma, Sasani, Selçuklu, İlhanlı, Karakoyunlu, Akkoyunlu, Safevi ve Osmanlı gibi pek çok uygarlık tarafından aktif olarak kullanılan kale, her dönemin savunma ihtiyaçlarına göre yenilenmiş ve çeşitli onarımlar geçirmiştir.
Üç tarafı yüzlerce metrelik dik uçurumlarla çevrili olan sarp topoğrafyası, yapıyı dışarıdan gelebilecek saldırılara karşı doğal bir koruma kalkanı hâline getirmiş ve alana ulaşımı yalnızca tek bir yönden mümkün kılmıştır. Arazi şartlarının bu derece zorlayıcı olduğu bir coğrafyada böylesine sağlam bir tahkimatın inşa edilmiş olması, dönemin askerî mimarlık başarısını gözler önüne sermektedir. Bölgedeki bilimsel incelemeler ilk olarak Gürcü araştırmacı E. Takaishvili tarafından 1903 yılında başlatılmış ve yayımlanan bu ilk gözlemler günümüz araştırmaları için de temel referanslardan biri olmuştur. Mevcut burçları, sur duvarı örgü teknikleri ve iç mimari unsurlarıyla tipik bir Orta Çağ kalesi niteliği taşıyan yapı, günümüzde bölgenin simgesel tarihi eserleri arasında yer almaktadır.
