Kale · #48
Kale Köyü Kalesi
Mazgirt, Tunceli, Türkiye
0:00 / 0:00
1x
Dönem
MÖ 9. Yüzyıl
Mimari Tarzı
Çok Katmanlı Yapı
Kültür
Urartu
Durum
Kısmen Ayakta
İl / İlçe
Tunceli / Mazgirt, Kale Köyü
Koordinatlar
39.0268°N, 39.6614°E

Kale Köyü Kalesi, Tunceli'nin Mazgirt ilçe merkezinin yaklaşık 20 km doğusunda, Kale köyü sınırları içerisinde yer alan bir tepe üzerinde konumlanmaktadır. Stratejik bir noktada inşa edilen yapı, çevresine hâkim konumu ile dikkat çekmektedir. Kaleye ulaşım, büyük ölçüde aşınmış taş basamaklarla sağlanmakta olup, bu durum yapının uzun süreli kullanımına ve doğal etkenlere maruz kaldığına işaret etmektedir. Giriş kapısı üzerinde yer alan yazıt ve kapı çevresindeki çivi yazılı metinler, kalenin Urartu dönemine, özellikle MÖ 9. yüzyıla tarihlendirilebileceğini göstermektedir. Bu yazıtların önemli bir kısmı günümüze ulaşmış olup, yapının kronolojisini belirlemede temel epigrafik verileri sunmaktadır.

Kalenin mimarisinde ana kayanın yoğun biçimde kullanıldığı görülmektedir. Giriş kapısı ve iç mekânların büyük bölümü, kayaya oyularak oluşturulmuştur. Bu durum, Urartu kaya mimarisi geleneği ile uyumlu bir inşa tekniğine işaret etmektedir. İç kısımda yer alan büyük sarnıç, kalenin su ihtiyacını karşılamaya yönelik gelişmiş bir altyapıya sahip olduğunu ortaya koymaktadır. Ayrıca, kalenin üzerinde bulunduğu kaya kütlesinin altına doğru uzanan ve günümüzde büyük ölçüde dolmuş durumda olan yaklaşık 30-40 metre uzunluğundaki dehliz, hem savunma hem de olası kaçış veya su erişim sistemiyle ilişkili bir unsur olarak değerlendirilmektedir.

Arkeolojik ve epigrafik bulgular ışığında Urartu dönemine ait olduğu anlaşılan kale, 2001 yılında birinci derece arkeolojik sit alanı olarak tescil edilerek koruma altına alınmıştır. Bu özellikleriyle yapı, bölgedeki Urartu varlığını yansıtan önemli savunma merkezlerinden biri olarak değerlendirilmektedir.

Kaynaklar

Anonim. Tunceli İl Yıllığı. 1967.

Adontz, Nicolas. Historie d'Armenie: Les Origines du Xe Siècle au VIe Siècle (Av. J.-C.). Paris, 1946.

Erdoğan, Serkan. "Urartu Egemenliğinin Yukarı Fırat Bölgesi'ndeki Tarihsel Gelişimi." Tunceli Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 2, no. 5 (2014): 7-36.

Erdoğan, Serkan. Tunceli-Mazgirt/Kaleköy Kalesi. Yüksek Lisans Tezi, Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, 2007.

Erdoğan, Serkan. Yazılı ve Arkeolojik Verilere Göre M.Ö. II. ve I. Binyılda Tunceli-Bingöl Bölgesi. Yayımlanmamış Doktora Tezi, Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, 2015.

Güven, Kenan. Tabiat Güzellikleri ve Kültürel Değerleri ile Tunceli. Ankara, 1991.

Huntington, Ernst. "Weitere Berichte über Forschungen in Armenien und Commagene." Zeitschrift für Ethnologie 33 (1901).

Kleiss, Wolfram, ve Harald Hauptmann. Topographische Karte von Urartu. AMIran Ergänzungsband 3. Berlin, 1976.

König, Friedrich W. Handbuch der chaldischen Inschriften. Cilt I–II. AfO Beiheft 8. Graz, 1955–1957.

Melikishvili, G. A. Urartskie Klinoobraznye Nadpisi. Moskova, 1960.

Öğün, Baki. "Die Urartäischen Bestattungsbräuche." In Studien zur Religion und Kultur Kleinasiens II. Leiden, 1978.

Wünsch, Joseph, ve D. H. Müller. "Die Keil-Inschrift von Aschrut-Darga." Denkschriften der Kaiserlichen Akademie der Wissenschaften, philologisch-historische Klasse 36 (1888).

Işık, Yüksel. Bir Tutam Tunceli. Ankara: Anıt Matbaa, 2012.