Kale · #40
Zivin Kalesi
Sarıkamış, Kars, Türkiye
0:00 / 0:00
1x
Dönem
Demir Çağı
Mimari Tarzı
Çok Katmanlı Yerleşim
Kültür
Urartu / Selçuklu / Osmanlı
Durum
Harap
İl / İlçe
Kars / Sarıkamış, Süngütaşı Köyü
Koordinatlar
40.2143°N, 42.2468°E

Süngütaşı Köyü sınırları içerisinde, yaklaşık 1890 metre yükseklikteki devasa bir kayalık üzerine inşa edilen Zivin Kalesi, Doğu Anadolu'yu Kafkaslar'a bağlayan tarihi kervan yolunu ve çevredeki su kaynaklarını denetlemek amacıyla kurulmuş stratejik bir yapıdır. Kuzeybatısından Aras Irmağı'na dökülen Zivin Çayı geçen ve doğal kayalık zemine uygun biçimde kaba moloz taştan inşa edilen kale, Demir Çağı'ndan Orta Çağ'a kadar uzanan köklü bir geçmişe sahiptir.

Kalede çıkarılan seramik parçaları ile I. Dünya Savaşı ve Rus işgali sırasında sökülerek Tiflis Müzesi'ne götürülen Urartu Kralı Menua'ya ait Kuzey Seferi Yazıtı, yapının Urartu döneminde kurulduğunu ve o tarihlerdeki isminin Zua veya Şaşilu olabileceğini göstermektedir. İlerleyen süreçte Selçuklu ve Osmanlı dönemlerinde de kullanılan kale, özellikle Saltuklular devrinde geçirdiği kapsamlı yenileme çalışmaları nedeniyle ağırlıklı olarak Orta Çağ mimari karakterini taşımaktadır.

Günümüzde surları büyük ölçüde yıkılmış ve harap durumda olmasına rağmen, iç kısmında ana kayaya oymayla yapılmış dikdörtgen planlı iki sarnıç, dışındaki doğu bölümde yuvarlak planlı sarnıçlar ile bir sunak çukuru ve batı cephesinde içi toprakla kapandığı için sadece girişi görülebilen kaya basamaklı bir su tüneli varlığını sürdürmektedir.

Kaynaklar

ALBAYRAK, Pınar, Kars ve Çevresinde Orta Demir Çağ (Urartu) Kalelerinin Mimari Özellikleri, Kafkas Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yayımlanmamış Doktora Tezi, Kars 2023.

BİNGÖL, Akın vd., "2008 Yılı Erzincan, Erzurum, Kars ve Iğdır İlleri Yüzey Araştırmaları", Araştırma Sonuçları Toplantısı, Sayı: 27, Cilt: 2, Ankara 2010, s. 375-398.

BİNGÖL, Akın, "Kars ve Çevresinde Demir Çağı Yerleşmeleri", Kafkas Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Sayı: 8, Kars 2011, s. 20-40.

CENGİZ, Ercan, XI. ve XV. Yüzyıllar Arasında Kars, Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yayımlanmamış Doktora Tezi, Erzurum 2013.

CEYLAN, Alpaslan, "The Erzincan, Erzurum and Kars Region in The Iron Age", Anatolian Iron Age, Vol: 31, No: 5, London 2005, s. 21-29.

CEYLAN, Alpaslan, BİNGÖL, Akın ve KARAGEÇİ, Mustafa, Eskiçağ'da Kars Kaleleri, Atatürk Üniversitesi Yayınları, Erzurum 2018.

CEYLAN, Alpaslan, Doğu Anadolu Araştırmaları I (Erzurum-Erzincan-Kars-Iğdır, 1998-2008), Güneş Vakfı Yayınları, Erzurum 2008.

CEYLAN, Alpaslan, Doğu Anadolu Araştırmaları II (Erzurum, Erzincan, Kars, Iğdır 2008-2014), Atatürk Üniversitesi Yayınları, Erzurum 2015.

GÜNDOĞDU, Hamza, "Kars'ın Anıtsal Yapıları", Kars "Beyaz Uykusuz Uzakta", (Haz. Filiz Özdem), Yapı Kredi Yayınları, İstanbul 2006, s. 195-228.

GÜNDÜZ, Tufan, "Kars", TDV İslâm Ansiklopedisi, Cilt: 24, Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları, İstanbul 2001, s. 515-518.

KIRZIOĞLU, M. Fahrettin, Kars Tarihi, Işıl Matbaası, İstanbul 1953.

KIRZIOĞLU, M. Fahrettin, Osmanlıların Kafkas Ellerini Fethi (1451-1590), Türk Tarih Kurumu Yayınları, Ankara 1988.

SOLMAZ, Gürsoy, Ortaçağ'da Erzurum-Kars Kaleleri, Atatürk Üniversitesi, Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, 1995.