Van il merkezinin yaklaşık 12 kilometre güneyinde, Elmalık (Zivistan) Köyü sınırları içinde yer alan Aşağı Zivistan Kalesi, bölgenin köklü Urartu tarihine ışık tutan önemli bir yerleşimdir. Hemen 500 metre doğusunda bulunan Yukarı Zivistan Kalesi'ne göre daha küçük bir alana yayılan bu yapı, köyün güneyindeki yayvan bir tepe üzerinde konumlanır.
Ne yazık ki kale günümüze oldukça tahrip olmuş bir vaziyette ulaşmıştır. Suru oluşturan iri taşlar zamanla yerel halk tarafından sökülüp çevredeki köy yapılarında kullanıldığı için, kalenin özgün mimari planını bugün tam olarak çıkarmak mümkün değildir; yüzeyde sadece doğu duvarına ait bazı temel taşları seçilebilmektedir. Bununla birlikte, mevcut kalıntılar incelendiğinde harçsız büyük taşların kullanıldığı kiklopik duvar tekniği göze çarpar. Bu işçilik özellikleri, hemen yanı başındaki Yukarı Zivistan Kalesi ile büyük bir benzerlik taşır.
Arkeolojik değerlendirmelere göre kale, Urartu Kralı İşpuini Dönemi'nde (MÖ 830-810) inşa edilmiş olup Urartu Krallığı'nın bölgede kurduğu en eski yerleşim örneklerinden biri olarak kabul edilir. Zivistan'ın seçildiği bu coğrafya, su kaynaklarının bolluğu ve tarıma elverişli yapısıyla dikkat çeker. Kalenin, Van Ovası'nın güneyinde uzanan dalgalı ve verimli arazileri işlemek amacıyla stratejik olarak buraya kurulduğu düşünülmektedir.
Bölgenin tarımsal potansiyeli geçmişte olduğu gibi bugün de canlılığını korumaktadır; kalenin güneybatısında, Van Gölü kıyılarına doğru uzanan düzlüklerde günümüzde bile yoğun şekilde bahçe ve bostan tarımı yapılmaktadır. Hazine Piri Kapısı'nda yer alan kısa Urartu yazıtları da krallığın daha o dönemde bu topraklarda tarımı ve bağcılığı geliştirmek için büyük imar hamleleri başlattığını doğrulamaktadır. Sonuç olarak Aşağı Zivistan Kalesi ve çevresindeki taş ocakları, Urartu Krallığı'nın hem tarımsal üretimi organize etme hem de erken dönem yerleşim politikalarını hayata geçirme stratejisinin somut ve erken birer kanıtıdır.
