Kale · #30
Liç Kalesi ve Nekropolü
Patnos, Ağrı, Türkiye
0:00 / 0:00
1x
Dönem
Orta Demir Çağı (Urartu)
Mimari Tarzı
Urartu Mimarisi
Kültür
Urartu
Durum
Harap / Kaçak Kazılarla Tahrip
İl / İlçe
Ağrı / Patnos, Yalçınkaya Köyü
Koordinatlar
39.1793°N, 42.8474°E

Patnos ilçe merkezinin 5 km güneyinde, Yalçınkaya Köyü'ne bağlı Liç mezrasının 2 km kuzeydoğusunda yer alan Liç Kalesi, Patnos Ovası'nın doğu sınırında stratejik bir konumda bulunmaktadır. Mezranın 500 metre batısında, Seribendi Çayı'nın batı yakasındaki alçak kayalık bir tepe üzerinde yükselen tahkimatın sitadeli, yaklaşık 50 metre yükseklikteki bu tepenin zirvesine oturmaktadır. Dikdörtgen bir plan şeması gösteren kalenin sitadeli 110x30 metre ölçülerindedir.

Savunma sistemini oluşturan sur duvarlarının kalınlığı 1.30-1.40 metre arasında değişmekte olup, inşasında 1.00x0.40-0.50 metre boyutlarında yarı işlenmiş iri taşlar kullanılmıştır. Kalenin iç mekânlarına ait bazı mimari izler yüzeyden seçilebilse de alanda gerçekleştirilen yoğun kaçak kazılar ve oluşan tahribat nedeniyle bu yapıların plan bütünlüğü tam olarak anlaşılamamaktadır. Bununla birlikte, kalenin eteklerinde topografyaya uygun olarak inşa edilmiş teraslama sistemine ait duvar kalıntıları mevcuttur.

Kalenin doğu ve batı yönlerinde Urartu dönemine ait mezarlık alanları (nekropol) tespit edilmiştir. Kalenin yaklaşık 300 metre batısında ve 250 metre doğusundaki alçak tepeler üzerinde yoğunlaşan bu nekropol alanları, kaçak kazılar neticesinde büyük ölçüde tahrip edilmiştir. Kaçak kazı çukurlarından ve çevreye saçılan verilerden takip edilebildiği kadarıyla alanda urne (kül) mezarlar, basit toprak mezarlar, taş örgü mezarlar ve yer altına inşa edilmiş oda tipi mezar mimarisi bir arada kullanılmıştır.

Ele geçen keramik ve arkeolojik buluntular, hem kalenin hem de nekropol sahasının kesin olmamakla birlikte baskın olarak Orta Demir Çağ (Urartu) döneminde iskân gördüğüne işaret etmektedir.

Kaynaklar

26. Araştırma Sonuçları Toplantısı 1. Cilt, T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü, 26-30 Mayıs 2008.

Belli, O., Yardımcıel, A. ve Yaşlı, K. Z. A. (2017). "Ağrı-Patnos - Liç (Yalçınkaya) Urartu Bronz ve Gümüş Eşya Definesi". IV. Uluslararası Ağrı Dağı ve Nuh'un Gemisi Sempozyumu (18-20 Ekim 2017 - Ağrı).

Burney, C. A. -G.R.J. Lawson, "Measured Plans of Urartian Fortresses", Anatolian Studies X, 177-196.

Öğün, B., 1974a, "Patnos: Urartian Tombs, 1973", Anatolian Studies 24: 45.

Öğün, B., 1978a, "Die Urartäischen Gräber in der Gegend von Adilcevaz und Patnos", The Procedings of the Xth International Congress of Classical Archaeology (Ankara 23-30 Eylül 1973), 61-67, Ankara: Türk Tarih Kurumu.

Öğün, B., 1978b, "Die Urartäischen Bestattungsbräuche", Studien zur Religion und kultur Kleinasiens, Fetschrift für F. K. Dörner zum 65. Geburtstag am 28 Februar 1978, Leiden: 639-678.

Öğün, B., 1982, "Die Urartäischen Paläste die Bestattungsbräuche der Urartäer", Palast und Hütte, Mainz: 217-236.

Öğün, B., 1984, "Urartu Mezarları", Türk Ansiklopedisi, XXXIII: 58-62.

Özfırat, A. "Van Gölü Havzası Yüzey Araştırması: Patnos Ovası Demir Çağı Yerleşimleri", Altan Çilingiroğlu'na Armağan: Yukarı Denizin Kıyısında Urartu Krallığı'na Adanmış Bir Hayat, Arkeoloji ve Sanat Yayınları, İstanbul 2009.