Kızkalesi
Kale · #3
Kızkalesi
Edremit, Van, Türkiye
Dönem
MÖ 9. Yüzyıl
Mimari Tarzı
Urartu
Kültür
Urartu / Orta Çağ
Durum
Restore Edilmiş
İl / İlçe
Van / Edremit
Koordinatlar
38.4201°N, 43.2655°E

Van Edremit Kız Kalesi (bölgedeki bilinen diğer adlarıyla Edremit Kalesi veya Kıztaşı), Van Gölü'nün güneydoğu kıyısında yer alan, Urartu Krallığı'nın başkenti Tuşpa'ya (Van Kalesi) yakınlığıyla stratejik açıdan büyük önem taşıyan bir arkeolojik sit alanıdır. Günümüzde büyük ölçüde bir seyir terası olarak restore edilip turizme kazandırılmış olsa da, tarihsel açıdan sadece askeri bir savunma noktası değil, Urartular dönemi için kritik bir açık hava kutsal alanı ve sunak kompleksidir. Ana kaya üzerine titizlikle oyulmuş nişler, basamaklar, platformlar ve sıvı (kan, şarap veya su) akıtmak amacıyla tasarlanmış sunak oyuntuları, buranın dinsel törenler, kurban ritüelleri ve kralların meşruiyet törenleri için kullanıldığına işaret etmektedir.

Kalenin en dikkat çekici özelliklerinden biri de Kral Minua (MÖ 810-786) tarafından yaptırılan ve yaklaşık 2800 yıldır işlevini sürdüren ünlü Minua (Şamram) Sulama Kanalı güzergahına tamamen hakim bir konumda bulunmasıdır; nitekim kralın eşi veya kızı Tariria adına yaptırdığı efsanevi yapay teras bahçelerinin de bu kalenin eteklerinde olduğu kabul edilir. Urartu sonrasında da önemini kaybetmeyen alanın güney yamaçları, sonraki dönemlerde (özellikle Orta Çağ'da) kyklopik (büyük, harçsız) taş duvarlı yapılar eklenerek mezarlık olarak kullanılmıştır.

Kaynaklar

Moses Khorenatsʿi, History of the Armenians, (tr.), R. W. Thomson, Cambridge, London, 1978.

Kılıç, S. vd. (2006). Van/Gevaş Hişet Kalesi ve Nekropolü Yüzey Araştırması. Araştırma Sonuçları Toplantısı, 24(2), 123-134.

Burney, C. A. (1957). Urartian fortresses and towns in the Van region. Anatolian Studies, 7, 37-53.

Çilingiroğlu, A. (1997). Urartu kral mezarları ve ölü gömme gelenekleri. Arkeoloji ve Sanat Yayınları.

Çilingiroğlu, A. (1997). Urartu krallığı tarihi ve sanatı. Yaşar Eğitim ve Kültür Vakfı.

Belli, O. (1977). Urartular Çağında Van Bölgesi Yol Şebekesi, İstanbul Üniversitesi, Edebiyat Fakültesi Eskiçağ Tarihi Kürsüsü, Doktora Tezi, İstanbul.