Dağalan Köyü Kalesi ve Nekropolü
Kale · #29
Dağalan Köyü Kalesi ve Nekropolü
Patnos, Ağrı, Türkiye
Dönem
Orta Demir Çağı (Urartu) – Orta Çağ
Mimari Tarzı
Çok Katmanlı Yapı
Kültür
Urartu
Durum
Kısmen Ayakta
İl / İlçe
Ağrı / Patnos, Dağalan Köyü
Koordinatlar
38.8307°N, 43.4085°E

Patnos ilçe merkezine yaklaşık 25-35 km uzaklıkta, Dağalan Köyü sınırları içerisinde yer alan Dağalan Kalesi, 1.950 metre rakımda, çevredeki yerleşim yerinden 80 metre, zeminden ise 150 metre yükseklikte sarp bir tepe üzerinde konumlanmaktadır. Batı ve güneybatı yönlerinde Süphan Dağı ile komşu olan tahkimatın kuzey ve doğu çeperleri tarım arazileri ile çayırlıklardan oluşmaktadır. Doğu-batı doğrultusunda 155 metre, kuzey-güney aksında ise 90 metre uzunluğa sahip olan kalenin iç yerleşim alanı yaklaşık 1 hektarlık bir sahayı kaplamaktadır.

Günümüzde üzerinde modern köy evlerinin yer aldığı kalenin dört bir yanındaki sur hatları takip edilebilmekle birlikte yapıların ancak bir kısmı korunarak günümüze ulaşabilmiştir. Kalenin batı sur duvarları çift kademeli bir mimari düzen göstermekte olup, bu iki sur hattı arasındaki mesafe 25 metredir. Kalenin doğu bölümündeki sur duvarlarında ise daha iri boyutlu taş işçiliği göze çarpmaktadır. Tahkimat yapısının mimari detaylarında, yarı işlenmiş iri taşlarla inşa edilmiş kare planlı iki mekân ile bunlara bitişik burçlar yer almaktadır. Duvar yükseklikleri genel olarak bazı kesimlerde 2 metreye kadar ayakta kalabilmişken, kuzeydoğu köşedeki burcun mevcut duvar yüksekliği 6 metreye kadar ulaşmaktadır.

Yüzeyden toplanan çanak çömlek parçaları, kalenin Orta Demir Çağ (Urartu) ve Orta Çağ dönemlerinde kesintisiz olarak iskân gördüğünü kanıtlamaktadır. Dağalan Kalesi'nin 80 metre güneyinde, ölçüleri 10x15 metre ile 10x12 metre arasında değişen 9 adet bağımsız mimari yapıdan oluşan bir yerleşim alanı daha (nekropol) tespit edilmiştir. Ancak hem kale üzerinde hem de bu yerleşim sahasında çok sayıda kaçak kazı çukurunun açılmış olması, sit alanında büyük bir arkeolojik tahribat meydana getirmiştir.

Kaynaklar

Ceylan, N. (2020). "2019 Yılı Ağrı İli, Patnos İlçesi Yüzey Araştırması". Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, 15(2), s. 360-373.

Çeki, S. (2025). Tarihi ve Arkeolojik Veriler Işığında Patnos'ta Tespit Edilen Orta Demir Çağı (Urartu) Kaleleri. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Hatay.

Kalmış, G., Ceylan, N., Günaşdı, Y. ve Söylemez, B. (2024). "2022 Yılı Ağrı İli, Patnos İlçesi Yüzey Araştırması". 39. Araştırma Sonuçları Toplantısı, Cilt: 2, s. 107-118.

Kalmış, G., Ceylan, N., Günaşdı, Y., Morkoç, A. N., Bingöl, B. ve Çeki, S. (2025). "2023 Yılı Ağrı İli, Patnos İlçesi Yüzey Araştırması". 40. Araştırma Sonuçları Toplantısı, Cilt: 2, s. 155-170.