Kral Kızı Kalesi
Kale · #22
Kral Kızı Kalesi
Genç, Bingöl, Türkiye
Dönem
MÖ 5. yy
Mimari Tarzı
Pers-Urartu
Kültür
Pers
Durum
Harap
İl / İlçe
Bingöl / Genç
Koordinatlar
38.4908°N, 40.3115°E

Genç ilçesinin yaklaşık 2-3 kilometre doğusunda, hâkim bir tepe üzerinde konumlanan Kral Kızı Kalesi, bölgenin tarihî hafızasında önemli yer tutan savunma yapılarından biridir. Kaynaklarda yapı için "Dara Hini" ve "Dare Hindir Kelie" gibi isimler kullanılmakta, yöre halkı ise kaleyi "Dara Hindir Kella" yani "Dara'nın Çeşmesi" adıyla anmaktadır. Aynı zamanda Genç Kalesi olarak da bilinen yapının, ilçe merkezine ismini verdiği kabul edilmektedir. Kale, Genç ilçe merkezi ile Sürekli (Diyarbüg) köyü arasında, Léy-Dız Çayı ile Kunsfer Çayı'nın birleştiği noktada yükselen bir tepe üzerinde yer almaktadır. Zazaca ve eski Farsçada "dız" kelimesinin kale anlamına gelmesi, çevredeki toponimik unsurların da yapıyla bağlantılı olduğunu göstermektedir.

Yapının inşa tarihi ve banisi kesin biçimde bilinmemekle birlikte, kale hakkında farklı tarihî rivayetler bulunmaktadır. Bunlardan en yaygın olanı, yapının Pers Kralı II. Darius (Dara) tarafından çok sevdiği kızı adına yaptırıldığı yönündedir. Bu anlatıya göre kale, Dara-Hini adıyla anılan yerleşimle ilişkilendirilmiş ve zamanla "Kral Kızı Kalesi" olarak tanınmıştır. Halk arasında "Kéyne-Kral" adıyla da anılan yapı, bu efsanevi geçmişini günümüze kadar korumuştur. Başka bir rivayette ise kalenin, Akkoyunlu hükümdarı Uzun Hasan'ın, Despina Hatun olarak da bilinen Trabzon Rum İmparatoru'nun kızıyla evliliği sırasında onun için yaptırıldığı ileri sürülmektedir.

Coğrafi konumu itibarıyla kale son derece korunaklı bir alana kurulmuştur. Yapının dört tarafı çaylarla çevrilidir ve yalnızca doğu yönünde dar bir geçit bulunmaktadır. Günümüzde kaleden geriye yalnızca birkaç sur parçası, dağınık duvar kalıntıları ve moloz taş yığınları ulaşabilmiştir. Yapının büyük kısmı zaman içerisinde tahrip olmuş, özellikle definecilerin gerçekleştirdiği kaçak kazılar kalıntıların önemli ölçüde yok olmasına neden olmuştur. Mimari açıdan değerlendirildiğinde yapının klasik anlamda büyük bir şehir kalesi olmadığı, daha çok küçük ölçekli bir savunma noktası, karakol veya gözetleme kulesi olarak kullanılmış olabileceği düşünülmektedir.

Kaynaklar

ALAY, Okan, Kültür Dünyamızda Bingöl, Üniversite Kitabevi Yayını, Elazığ, 1996.

APUHAN, F, Siyasal Bağlamda Bingöl Coğrafyasının Yaşadığı Bazı Önemli Hadiseler Ve Seçim Süreçleri, Bingöl Araştırmaları Dergisi, 4(1), 2017, ss. 57-80.

AŞAN, Muhammet Beşir, Elazığ, Tunceli ve Bingöl İllerinde Türk İskân İzleri, Ankara, 1992.

ATAN, Fırat, Osmanlı Devleti İdari Yapılanmasında Genç Sancağı (XVI.-XIX. Yüzyıl), Bingöl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Bingöl, 2020.

BUTASIM, Nebi, "Bingöl Tarihi Eserleri ve Turizm Ekonomisine Kazandırılması", 3. Uluslararası Bölgesel Kalkınma Konferansı, Bingöl, 2015, ss. 563-570.

BUTASIM, Nebi, "Ortaçağ ve Sonrası Bingöl'deki Tarihi Eserler", III. Bingöl Sempozyumu 2010, Bingöl Üniversitesi Yayınları, Bingöl, 2013, ss. 437-458.

BUTASIM, Nebi, Bingöl'deki Mimari Eserler, Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Van, 2010.

BUTASIM, Nebi, Tarihi Eserleriyle Bingöl 2019-2020 Yılları Yüzey Araştırması Sonuçları, İlahiyat Yayınları, Ankara, 2021.

Fıratın Efsaneleri Bingöl, Fırat Kalkınma Ajansı, Malatya 2023.

SOYLU, Hasbi, Bingöl İli Turizm Coğrafyası, Aktif Yayınları, İstanbul, 2004.

TİRYAKİ, Sırrı, Bingöl Eskiçağ Tarihi, Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Erzurum, 2008.

Kaynak: https://bingol.ktb.gov.tr/TR-286257/genc-ilcesi-tarihi-sit-alanlari.html