Kale · #16
Tağ Kalesi
Hizan, Bitlis, Türkiye
0:00 / 0:00
1x
Dönem
Bilinmiyor
Mimari Tarzı
Çok Katmanlı Yapı
Kültür
Bilinmiyor
Durum
Harap
İl / İlçe
Bitlis / Hizan, Tağ Köyü
Koordinatlar
37.6406°N, 42.9631°E

Stratejik bir konumda yer alan Tağ / Isbayerd Kalesi, vadilerin kesişim noktasında, çevreye tamamen hâkim dik bir kayalık kütlesi üzerinde yükselmektedir. Denizden ortalama 1700 metre yükseklikte kurulan bu yapı, bölgenin en önemli tarihi kalıntılarından biri olarak öne çıkar. Erken yerleşim evrelerine dair herhangi bir yazılı belgenin bulunmadığı kale, toplamda 2700 m²'lik bir sahayı kaplamakta ve iki farklı platformdan oluşmaktadır. Bu kademelerden ilki 1400 m², ikincisi ise 1300 m² genişliğindedir.

Kalenin ana giriş kapısı, batı yönündeki birinci platformun kuzey duvarı üzerinde yer almaktadır. Genel sur örgüsünde bölgenin yerel malzemesi olan kaba yontu taşlar tercih edilmişken, kapı sövelerinin bulunduğu bölümlerde düzgün kesme taş işçiliği dikkat çeker. Girişin yer aldığı bu cephedeki sur yüzeyinde, geçmişte kireç sıva kullanıldığına dair izlere rastlanmıştır.

Batı bölümde konumlanan ilk platform, yaklaşık 7 metre yüksekliğinde surlarla çevrelenmiş olup, bu hat üzerinde yoğun tahribat meydana gelmiştir. Bununla birlikte, mevcut duvar kalıntıları surların üst bitişlerinde özgün olarak kayrak taşlarının kullanıldığını göstermektedir. Bu kademede, biri batı duvarının merkezinde yer alan ve yaklaşık 3.50 metre çapa ulaşan büyük kule olmak üzere, 1.00 metre çaplarında toplam sekiz adet burç tespit edilmiştir. Ayrıca kapının doğusunda, kuzey surlarına bitişik nizamda inşa edilmiş dört farklı mekâna ait duvar izleri de seçilebilmektedir. Kalenin hemen yakınında inşa edilmiş modern caminin arka tarafında ise geçmişe ait olduğu düşünülen mezar taşları bir arada yığılı vaziyette durmaktadır.

Kaynaklar

Baş, G.- Gül, M., "Gevaş Dilmetaş Köyü Mezarlığı ve Mezar Taşları", Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, S. 39, 2018, s. 323-348.

Çiçek, H., "Bir Mekan Hizan: İlim ve Alim Havzası", Katre Uluslararası İnsanî Araştırmalar Dergisi, S. 1, 2006, s. 189-197.

Çiçek, H., "Hizan'ın Kültürel Zenginliğinin Tarihsel Arka Planı", I. Uluslararası Dünden Bugüne Tatvan ve Çevresi Sempozyumu Bildiriler Kitabı, Beyan Yayınları, İstanbul 2008, s. 664-666.

Çiçek, H., "Bir Eğitim Geleneğinin Menşei ve Merkezi Olarak Tağ Medresesi", Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, S. 27, 2014, s. 64-73.

Gül, M., "Bitlis-Hizan Isbayerd Beyliği Kalesi ve Çevresindeki Taşınmaz Kültür Varlıkları", Rahva Teknik ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, C. 3, S. 2, 2023, s. 106-124.

Tuncel, M., "Bitlis", TDV İslâm Ansiklopedisi, C. 6, Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları, İstanbul 1992, s. 225-228.